خانه نامه بدهيد RSS Feed     آرشیو: January 2002 February 2002 March 2002 April 2002 May 2002 June 2002 July 2002 August 2002 September 2002 October 2002 November 2002 December 2002 January 2003 February 2003 March 2003 April 2003 May 2003 June 2003 July 2003 August 2003 September 2003 October 2003 November 2003 December 2003 January 2004 February 2004 March 2004 April 2004 May 2004 June 2004 July 2004 August 2004 September 2004 October 2004 November 2004 December 2004 January 2005 February 2005 March 2005 April 2005 May 2005   Copyright 2002-2003. All rights reserved.Designed and developed by hoder.com

يولداش Morteza Negahi is an author and journalist.In his personal weblog, Yoldash, which means friend in Turkish, he reflects on personal thoughts on social issues which are mainly geared towards Persian, Turkish, Kurdish, and other ethnicities of Iran. مرتضی نگاهی، نويسنده و روزنامه‌ نگار Saturday, May 31 بوی جوی موليان! گوگوش در سمرقند! نام رودکی را که می شنوم به ياد سمرقند و بخارا می افتم. من شانس آن را داشتم که به این شهرها سفر کنم و زيارت کنم موطن رودکی را. در سمرقند اتفاقات غريبی رخ داد در سفرنامه ای نوشته ام. اما خاطره اين دوشهر به ويژه سمرقند که روزگاری عروس شهرهای دنيا بود، هنوز گاهگاهی به ذهنم می آيد. ای بخارا شاد باش و دير زی! یا بوی جوی موليان آيد همی ياد يار مهربان آيد همی! آنگاه به ياد مرضيه و بنان می افتم که اين شعر رودکی را دو صدائی خواندند و چه خوب خواندند! در سمرقند که بودم پيرمردی تا فارسی صحبت کردن مرا شنيد و تا فهميد ايرانی هستم، آن چنان به هيجان آمد که به زور می خواست من و دوست همسفرم را به خانه اش مهمان ببرد. در خيابان رودکی بوديم با درختان گيلاس و آلبالو. سال ها بود که مزه ی آلبالو يادم رفته بود و من مرتب آلبالو می چيدم و می خوردم! افسوس که فصل گیلاس تقريبا به سر رسيده بود! از پيرمرد سبب علاقه اش را به ايرانيان پرسيدم. در پاسخ گفت: " که پدر بزرگم از ايرانيان بسيار تعریف می کرد." و ادامه داد که " در آن ايام در بازار برده فروشان ايرانيان برده هواخواهان بسيار داشتند! پدر بزرگ من از برده های ايرانی خيلی تعريف می کرد!" من و دوستم به هم ديگر نگاه کرديم و من از پيرمرد پرسیديم حالا می خواهی ما را به بردگی بپذيری؟ پير مرد خنديد و نی نی گفت. من يواشکی در گوشش به ترکی گفتم "من آذربايجانی هستم و رفيقم ايرانی است. اگر می خواهی حاضرم بفروشمش. زياد هم گران نيست!" پيرمرد داشت از خنده ريسه می رفت. دوستم هم که اهل اسکو بود به ترکی گفت من هم آذری هستم! انگار ديگر جذابيت ما از بين رفته بود. اما پيرمرد هنوز اصرار داشت که ما را به يک ناهار يا شام مهمان کند که ما به سبک تاجيکان چند بار "رحمت" و "مرحمت" گفتيم و خداحافظی کرديم. بعدها در کتاب "سياحت درويشی دروغين در خانات آسيای ميانه" به قلم آرمينيوس وامبری خواندم که تا همین اواخر قرن نوزدهم راهزنان ترکمن ايرانيان را می ربودند و در بازار برده فروشان سمرقند و بخارا می فروختند. وامبری ماجراهای بسياری در اين باب نقل کرده است. امشب داشتم غزلی از رودکی می خواندم که ناگهان به ياد سمرقند و بخارا افتادم. به ياد آن عروسی حيرت آور در سمرقند که هرگز فراموش نمی کنم. پيش از آن که به عروسی بپردازم فعلا غزلی از رودکی بزرگ تقديم خوانندگان سايت يولداش می کنم که پس از هزار و اندی سال هنوز تر و تازه است: شاد زی با سياه چشمان شاد که جهان نيست جز فسانه و باد ز آمده تنگ دل نبايد بود وز گذشته نکرد بايد ياد من و آن جعدموی غاليه بوی من و آن ماهروی حور نژاد نيک بخت آن کسی که داد و بخورد شوربخت آن که او نخورد و نداد باد و ابرست اين جهان فسوس باده پيش آر هرچه بادا باد! در زادگاه رودکی عصر که می شود مردم اهل دل در حياط خانه شان کنار منقل کباب می نشينند و شروع می کنند به خوردن کباب و ودکا. عطر ريحان و نعناع و تره و شاهی سمرقند هنوز در ذهنم جاريست. اصلا سمرقند و بخارا شهر ميوه اند. خربزه و توت و شاه توت و زردآلو و هندوانه و خيار و ... آن ديار نظير ندارند. نوعی عرق گندم هم دارند که خيلی به آن می بالند و فراوان می نوشند. به هنگام باده پيمايی پيرترين کس باده اش را همراه ديگران بلند کرده و می گويد: "يک مان ده شود و ده مان صد و صدمان هزار!" آنگاه در آنی همه استکان عرق را بالا می اندازند و دو دستشان به نشانه ی شکر به صورت می مالند. در سمرقند محله ای است به نام "پنجاب" که به محله ی ايرانيان مشهور است. با آنکه شهر سمرقند شهر دوزبانه است و مردم به ازبکی (ترکی) و تاجيکی (فارسی) صحبت می کنند، اما در محله ی ايرانيان کمتر کسی فارسی بلد است و همه به ترکی صحبت می کنند. اين امر برايم بسيار عجيب بود! پرس و جو که کردم دريافتم اين ايرانيان از بازماندگان قزلباش های صفوی اند و شکل و لهجه ی ترکی شان بيشتر به آذربایجانی ها شباهت دارد تا به اوزبک ها. *** نيز در همان سمرقند بود که با حيرت ديدم تصوير گوگوش را بر دیوار مسجد آويخته اند و در فروشگاه همان مسجد در کنار کتاب های مذهبی شامپانی و کنياک نيز می فروختند! از فروشنده پرسيدم مگر اسلام فروش مشروبات را منع نکرده است؟ فروشنده که دختر جوان و البته بی حجابی بود با لبخند معنی داری گفت: " اسلام گفته مشروب بخوريد، آمما آز آز!" فکر کردم شايد عوضی شنيده ام. اما دختر جوان که حيرتم را ديد گفت اسلام کريم اف را می گويم! (اسلام کريم اف رئيس جمهور اوزبکستان است. اين کريم اف روزگاری گفته بود اگر قرار باشد دوباره انتخابات بشود من به گوگوش رای می دهم. همو و اغلب زمامداران آن خطه آن اوايل از روحانيون مسند نشين جمهوری اسلامی مرتب احوال گوگوش را جویا می شدند!)داشتيم مسجد را ترک می کرديم که دختر اصرار کرد صبر کنيم تا شاهد يک عروسی سمرقندی باشيم. ما در حياط با صفای مسجد زير درخت توت نشستیم و سيگاری گيراندیم که ناگهان آواز گوگوش از بلندگوهای پرقدرت به گوشمان خورد. در همان لحظه عروس و داماد وارد مسجد شدند و با هلهله و شادی مردم به اتاقی در صحن مسجد رفتند. ماهم به دنبال شان. در آن اتاق عاقد که خانم جوانی بود و باز البته بی حجاب، خطبه ی عقد را به ترکی و فارسی و عربی يا مخلوطی از اين سه زبان جاری کرد. پس از اين مراسم عروس و داماد بيرون آمدند و در صحن مسجد روی شان شيرينی و گل ريختند. نزديک در خروجی که فروشگاه مسجد در آنجا قرار داشت، رسيدند چند بطر شامپانسکی باز شد و با آهنگ شادی از شهره گيلاس های شامپانی به سلامتی عروس و داماد بالا رفت. من داشتم شعر رودکی را مزه مزه می کردم: باده پيش آر، هر چه بادا باد! 2:09 AM